Duvardaki Tuğla: Şerh

Yazan: Gönül Yonar Utku
Yazı Kaynağı: Edebistan.com

I.

Şerh; çeşitli alanlarda yazılmış eserleri daha anlaşılır kılma ya da şerhi yapan kişinin (şarih) bu konudaki düşüncelerini eseri esas alarak açıklamasına denir. Anlamındaki açmak, yarmak, genişletmek sözcükleri bu açılımı izah eder.

Klasik edebiyatımızın eserlerini daha anlaşılır hale getiren şerh, özellikle 15. yüzyıl Doğu coğrafyasında zirve yapmıştır. O dönemde yazılmış, bugün köşe taşı niteliğindeki eserlere, dilde ehil, ilmi seviyelerde kıdemli, ehliyet sahibi mutasavvıf düşünür ve şairler şerhler yazmıştır. Bir eser üzerine sayısız şerhler yazıldığı olmuştur. ( Buhari'nin el- Camiu's- Sahih'ine yetmişbeş şerh yazıldığı bilinmektedir.)

Edebiyat araştırmacılarının edebiyatın kaynaklarını belirlerken atıf yaptıkları dini kaynaklar olan, Kur'an-ı Kerim, hadis, fıkıh, kelam tasavvuf gibi alanlarda yazılmış eserlere şerhler yazılmıştır. Hatta, şerhlerin tefsirlerden daha fazla olduğuna dair notlar mevcuttur. İlginçtir, bu şerhler bugün, edebiyat ve düşünce tarihinde 'anlam'ın izini sürdüğümüzde önümüze çıkan temel eserler niteliğine bürünmüştür. Böylece şerh, edebiyatı kutsala bağlamış, din ve edebiyat şerhler yoluyla birbirini içselleştirmiştir. Edebiyatın kadim zamanlardan bu yana kutsalla beslenmesini en hızlı kayıt altına alan şerhlerdir denilebilir.

» Devamını okumak için tıklayın

Yazan: Sibel Eraslan
Yazı Kaynağı: Edebistan.com

"Biz senin göğsünü şerh edip genişletmedik mi! "İnşirah Suresi böyle sorar sorusunu. Göğsü açılıp, yüreğine sekinet indirilendir sevgili Efendimiz... Belki bu yüzdendir, Peygamberimizin gönlüne bakarız, o günlüden yol bulmak için, şerhi şerh ederek, sadrı genişletmek için, kelimelere koşarız. Aşk Ahh'ının şerhi gibidir yazılmış tüm şiirler... Sidretül Münteha'ya kadar çıkabilmiştir Akıl. Sonrasındaysa ancak aşk yaygısı refrefle devam edebilecek bir sır saklıdır...

Oysa "modern akıl" ve "aydınlanmış göz", sırra inanmaz. "Perspektif eğitimi, ehlileştirmeden başka bir şey değildir" der, Pavel Florenski. Ortaçağ'ın bitiminden hemen sonraki günlerden günümüze kadar devam eden o "aydınlanmış göz"dür bize perspektif disiplinini öğreten. Göz, dünyanın efendisidir, tüm adına aydınlanma denilen yürüyüşte budur bize öğretilen ve bizim de yalnız başımızayken bile devam ettirdiğimiz zihinsel nöbet tutuşlarımız, hep bu nakaratı söyler; göz, büyük efendidir... O, görünen şeyleri önemser, kutsar ama dokunmaz, değmez ve ardına bakmaz, ardına geçmez, geçemez, geçmeyi küçümser... Ardında ne var! Bunu bilmezperspektif eğitimi...

» Devamını okumak için tıklayın

'SÖYLENEMEZ AŞK, HAL DİLİYLE HECELENİR'

Yazan: Vedat Aydın
Yazı Kaynağı: Okumayeri.net

Kelimeler her insanda farklı farklı çağrışımlar yapsa da sanatçılarda bir başka çağrışım yapıyor! Her şeyin tükendiğini düşündüğünüz bir anda, bakarsınız ki bir kelime ile hayat yeniden dirilmiştir. 'Hay' olan Allah'ın ismi sanatçıda böyle bir karşılık buluyor. Kelimelerin kalbini yararak harflere, hecelere dönüştürür ve 'hal diliyle hecelenir' onda. Ateşten Kelimeler, böyle bir sanatçının kalbinden yansıyarak okuyucuyla buluşan mühim bir eser.

Sekiz şiirin dünyasına girerek bir kalp yolculuğuna çıkan Ömer Lekesiz'in kaleme aldığı Ateşten Kelimeler, Selis Kitaplar arasından çıktı. Kitap ismiyle müsemma bir şekilde 'ateşten kelimeler' düşürüyor okuyanının kalbine. Bazen ateş ten'i yalayıp İbrahim'in gül kokan bahçesi olarak gözlerinize değiyor, bazen de hayatın bittiğini sandığınız bir anda kutlu bir 'Kelime' olarak çıkıyor karşınıza ve İsa'nın yalnızlığından kendi kalabalığınıza dair sorular çoğalıyor beyninizde. Kelimeler öyle birikiyor ki bir an patlama noktasına geliyor ve ağlamak olarak can suyuna dönüşüyor. "Ağlamak ki, "su burcu"ndan olmaktır... Ağlamak ki, berrak sular gibi ışıldayan bir bıçakla kurban olmaya hazırlanmaktır... Ağlamak ki, sırrı dökülmüş gönül aynasına gözyaşından sır çalmaktır... Ağlamak ki, su sermayesinden başka her şeyini fenaya savurmaktır..."

» Devamını okumak için tıklayın

Lekesiz'in Şerhi

Yazan: Bilal Can
Yazı Kaynağı: Mostar Dergisi 63. sayı

Ömer Lekesiz Ateşten Kelimeler'de hem zahiri hem batınî birikimini paylaşıyor. Kimi zaman şerh yaptığı şairlerin şiirlerine nazire yaparak, kimi zaman kendi yüreğinden kopan ifadelerle...
Kitaplar vardır içinde zamanın tüm güzelliğini yansıtan. Kapağı açılır açılmaz kendi mahfuz tarihini sunar okuyucuya. Kitaplar; hikâye etmenin tam ortasında gerçek ve hayal, tefekkür ve düşünce bağlamında okuyucuyu bazen bir düşüncenin dik yollarına bazen bir aşkın yakan ateşine bazen bir hayalin tam ortasına götürüp getirir.

Şiir kitapları, romanlar, hikâye kitapları, gezi yazıları, biyografiler... Bu türlerin hepsi bir amaç uğruna yazılmıştır. Bu amaç ne olursa olsun yazarın kaleminden sayfaya düşen kelimeler o yazarın bir renge tutkunluğundan izler taşımaktadır. Kitapların bazısı kırmızı renklerle ateşi andırır. Kimisi sarı harflerle okuyucuda bir ateşin alevlerinin yakıcılığını gösterir. Mavi demişse yazan el, o mavilik okuyucuda bir deniz belirginleştirir. İşte bu kitaplardan biri de Ömer Lekesiz'in Ateşten Kelimeler'i.

Ömer Lekesiz yazarlığının büyük bölümünde edebiyatla ilgilendi. Bu geniş dünyada da kendine özel bir ilgi olarak öyküyü seçti. Öykü türünün gelişmesine yaptığı eleştiri ve önerileriyle yol gösterici oldu.

» Devamını okumak için tıklayın

Yazan: MURAT TOKAY
Yazı Kaynağı: Zaman Kitap Eki

Arthur Rimbaud, "Ozan, ateş hırsızıdır" der. Hulki Aktunç da "Yangın kavmindeniz ne giysek alev" dizesiyle durumu bir güzel özetlemiştir.

Evet, şiir bir tutuşma halidir. Şair aşkın, yani yangının ortasında kalmıştır. Yazıcının nidası ya da sükutu ateşten kelimelerle ete kemiğe bürünür. Kimi zaman bu, ucu yanık bir mektup olur, kimi zaman lirik bir şiir. Kalbe dokunur bu sözler, öyle bir dize karşınıza çıkar ki oturduğunuz yerden kalkamazsınız; kendinizi sokaklara vurup saatlerce yürümek istediğiniz de olur...

Ömer Lekesiz ise Ateşten Kelimeler kitabında farklı bir yol izliyor. Seçtiği sekiz şiirin coğrafyasında uzun ve zahmetli bir yolculuğa çıkıyor. Harflerin, kelimelerin peşine düşüp şiiri şerhetmeye girişiyor. Okuru şiirin kalbine götürüyor. Sadece şiirin kalbi dersek eksik söylemiş oluruz. Okur aynı zamanda Ömer Lekesiz'in de kendi kalbine doğru çıktığı seyahata şahitlik ediyor. Bu şahitlikte okurun hissesine geniş bir coğrafya ve kültürden seçilmiş imgelerle birlikte çok iyi metinler okumanın hazzı düşüyor.

Kalbi uyaran yazılar

Ömer Lekesiz ömrünün yarıdan çoğunu edebiyata, özelde öyküye ayırmış bir eleştirmen. Birçok edebiyat ve öykü dergisinin kuruluşunda yer almış. Halen Yenişafak Gazetesi'nde köşe yazarlığı yapıyor.

» Devamını okumak için tıklayın

Yazan: CEMAL ŞAKAR
Yazı Kaynağı: Yeni Şafak Kitap Eki

Bazı kitaplar vardır ki, onları bir türlü ele alamazsınız; aranızda tuhaf bir yabancılık vardır; ürpertici bir mesafe. Elbette bu durum yazarın bile isteye yaptığı bir şeydir. Öncelikle okurun bildik kalıplarını kırmak ister, yeni bir şeyle yüz yüze olduğunu hemen hissettirir. Okur ya bu yabancılığı gidermek ve aradaki ürpertici mesafeyi kat etmek için cehdedecektir ya da kitabı kendi kaderine terk edecektir.

BAŞKA VADİLERDEKİ YOLCU

Ömer Lekesiz'in Ateşten Kelimeler'ini ilk kez elime aldığımda kitapla aramda böylesi bir mesafe oluştu. Hemen fark ettiğim nedenlerden biri, kitabı bildiğim herhangi bir türsel kategoriye dâhil edemeyişimdi. Şiirlerden hareketle yazılmıştı, ama eleştiri değildi; çözümleme diyebilirdim, ama yazar metinlerinde kalkış yeri olarak belirlediği şiirlere tekrar dönmüyor dahası söz uzayıp uçup bambaşka vadilere doğru yol alıyordu. Yazar, belki de okuyucunun muhtemel yabansılığını tahmin etmiş olmalı ki, küçük bir girizgâh yapmış ve metinlerinin 'öznel şerhler' olduğunu söylemiş.Bence Ateşten Kelimeler'e girmek için bu kadar ruhsat yeter. Şimdi bize düşen kitaptan yola çıkarak benzer bir öznel şerh yazmak olmalı. Kelimeler ateşten olduğu için TDK'nın, "anlamlı ses veya ses birliği, söz, sözcük" tanımının işimize yaramayacağı aşikâr. Zaten yazar da girizgâhında, şerh dilinin arkeolojisine yöneleceğini, bu nedenle de seçtiği imgeleri geniş bir coğrafya ve kültürden derlediğini söylüyor.

K-L-M iki köktür: Birincisi anlaşılır söz; diğeri yaradır. İsfahani, iki duyudan biriyle idrak edilen tesîr, diyor.1 Demek ki kelimeleri idrak ettiğimizde bizde bir tesir uyandırıyor ve bizi yaralıyor: "Kelime ki, dilin nazarı, muhatabında zelzeleye neden oluştan" (s 58). Bizi yaralıyor, çünkü kelimenin anlamı genişlemiş ve anlaşılır tek lafıza da kelime denilmiştir; kıssa da kelimedir, kaside de. Yani anlamlı bir bütündür ve bu itibarla bizde tesir uyandıran anlamdır. Dahası 'kelm' şiddet manasını içerir ve sert toprak da kelâmdır.Şimdi biz de Ömer Lekesiz'in metinlerine serpiştirdiği izlerin, işaretlerin peşine düşelim: "Kelime ki, İncil'e göre ilk yaratılan, Tora'da ilk altı günde yaratılanlara ad olan, Kur'an'a göre, 'kün'le olanları adı kalem olan bir ney'den yazan, açan, kapatan, dağıtan, toplayan, uzak kılan, yakın kılan, özetleyen, yayan..." (s. 56-57).

» Devamını okumak için tıklayın

"Söylenemez aşk, hal diliyle hecelenir..."

Yazan: Reyhan Yıldırım
Yazı Kaynağı: Sabitfikir.com

Yıllardır Türk Edebiyatı'na yaptığı değerli katkılarıyla* tanıdığımız Ömer Lekesiz, sekiz güzel şiirden yola çıkarak hazırladığı Ateşten Kelimeler adlı yapıtını, 'kimi imgelerden hareketle üretilmiş öznel şerhler**' yazma amacını ise, okurları, kullanılan şerh dilinin arkeolojisine yöneltmek olarak tanımlıyor.

Selis Yayınları'ndan çıkan kitabın kapağında, anlatılan konuları açıklamak, anlatıma yardımcı olmak amacıyla kullanılan minyatür sanatının çağdaş bir yorumuna yer verilmiş. Derinlik yaratma üslubu, geleneksel sanatları kültürün önemli bir elemanı olarak yaşatma çabasıyla, Batı ile Doğu'yu, estetik, teknik ve ışık-gölge zıtlığında buluşturan İran'lı dünya vatandaşı, Mahmoud Farschian'ın bir çalışması. Sanatçı minyatür için, Mevlâna Celâleddin-i Rumi'nin Mesnevi'sinden esinlenmiş. Kitap okunduğunda, yapılan seçimin tesadüfi olmadığı da anlaşılıyor: Kadının, hayatın devamlılığındaki yaratıcı rolünü, aşk-aşık-maşukluk kalıbıyla, dünyevi ve ilahi aşk bağlamında metaforlaştıran görsel, Ateşten Kelimeler için başarılı bir çağrı oluşturuyor.

Giriş sayfasında, 'Yangın kavmindeyiz, ne giysek alev. -Hulki Aktunç' alıntısına yer verilmiş. Alıntı, secili şiirlerin eşiğinden geçilerek gidilecek Lekesiz'in anlamlar dünyasına uzanan yolu imliyor.

» Devamını okumak için tıklayın