Yazan: NİHAT DAĞLI
Yazı Kaynağı: Zaman Kitap Eki

Hayatımın büyük bölümü az sayıda kentte geçmiş olsa da, hayat ve ruh kurucu sözlerin hafızası gibi duran şehirlerin çağrılarını hep duyarım.

Duyarım çünkü başta bu kadim şehirlerin şiirlere ve romanlara düşürülmüş cümlelerinin okuyucusuyum. Ama ne yazık ki, okuduğum için çağrılarını duyabildiğim bu şehirlerden çok azının çağrısına icabet edebildim. Ve çağrısına icabet ettiğim hiçbir şehir beni eli boş çevirmemiş, şöyle esaslı bir hakikati zihnime kazımıştır: Ne ev ne de şehir sadece yerleşmek ve barınmak üzere kurulmazlar, aynı zamanda kurucularının ruhlarını da görünür kılarlar. İnsan, inşa ettiği ev ve kurduğu şehirle kendini gösterir.

Vardığım şehirlerden dönüşlerimde, 'meğerse şehirler değil, şehirlerin kurucu ruhları çağırıyormuş beni' demişimdir. Böyle olmalı ki, kendisi de bir şehir okuyucusu olan Mustafa Armağan İnsan Yüzlü Şehirler'in girişinde şöyle konuşur: "Şehirdeki her taş, tabiattaki halinden farklı olarak insan eliyle biçimlendirilmiştir, insan ruhunun, bilincinin, aklının, emeğinin eseridir. Dolayısıyla insanın sembolleştirme eyleminin en karmaşık ve en zengin ürünlerinden biridir şehir. Bu yüzden de, ister istemez anlam doludur. Bu anlam dünyasını canlı tutan unsur da şehrin hafızasıdır." Hiç şüphesiz bu tespit, ruhu olan 'geleneksel' şehirler için geçerlidir. Daha doğrusu şöyle; bir ruh içre var olan insanların kurduğu, kurucularının ruhlarına misal olan şehirler böyledir.

» Devamını okumak için tıklayın

Yazan: ERTAN ALTAN
Yazı Kaynağı: Yeni Şafak Kitap Eki

Nazım İntepe, 1928 yılından sonra adı bir kararnameyle Uludağ yapılan Keşiş Dağı'ndan koparılarak Doğu Roma'nın ünlü Purussa şehrinin kuzey burçlarına yerleştirilen bir taşın gözünden bugüne uzanan Bursa'yı anlattığı kitabına "Dibace" adını vermiş. Osmanlı ilk başkenti ve devletin varlığının ilk işareti olan Bursa uzun yılar "Osmanlı'nın Dibacesi" olarak anılmış çünkü.

Bugün Türkiye'nin en ünlü kayak merkezi haline gelen Uludağ'ıyla, ovaya yayılan ve şehri her bakımdan tarihteki anlamından uzaklaştıran tekstil ve otomobil sanayisiyle Türkiye'nin önemli şehirlerinden biri olan Bursa'nın, iki bin yılı aşan tarihi düşünüldüğünde hak ettiği bir konumda olduğu söylenemez.

OSMANLI'NIN DİBACESİ ROMA'NIN DÜĞÜMÜYDÜ

Bursa Türkiye'nin en önemli arkeolojik potansiyeline sahip olmasına rağmen arkeolojik çalışmalardan en uzak olan şehri aynı zamanda. Son yıllarda belediyelerin gayretleriyle şehrin eski Osmanlı mimarisine ait hanlar, bedestenler, cumbalı eski Osmanlı evleri, tarihi surlar birer birer onarılıp ortaya çıkarılmasına rağmen, şehrin uzak geçmişine ait hiçbir çalışma yapılmıyor. Oysa iki bin 200 yıllık tarihi içinde hem klasik Roma'nın hem de Doğu Roma'nın en önemli şehirlerinden biri olan Bursa, Anadolu medeniyetinin de en önemli bileşenlerinden biri olmuş. "Osmanlı'nın Dibacesi" olarak anılan şehir aslında yüz yıllarca Roma'nın görkemli hikâyesinin düğüm noktasını oluşturmuş. Bu anlamda Bursa'yı yalnızca Osmanlı'nın dibacesi olarak düşünmek bu kadim şehre haksızlık olur.

» Devamını okumak için tıklayın