Fatma Aliye'nin makus talihi

Yazan: Sadık Yalsızuçanlar
Yazı Kaynağı: Zaman Kitap

Son 'büyük' Osmanlı âlimi Ahmed Cevdet Paşa'nın romancı kızı Fatma Aliye, bitirme tezimin konusu idi. Romanlarıyla 1983 yılında tanıştım. Udi, Muhadarat, Refet'i eskimez yazıdan heceleye heceleye okurken, dili ve dünyasının bin dokuz yüzlü yılların başlarında yazılmış olmasına inandırmayacak denli akıcı, yalın oluşu şaşırtıcı gelmişti.

Ahmed Cevdet Paşa, ulema geleneğinin son görkemli halkası olarak, Fatma Karabıyık Barbarosoğlu'nun Uzak Ülke'de hüzünlü bir biçimde anlattığı üzere tanassur eden torununu hak etmiş midir, bu soru kadere taalluk eder ve 'edep' sınırlarını da zorlar, lakin bu trajik nihayet çok sayıda romanı hak etmektedir.

Fatma Aliye'nin, küçük fakat o dönem için son derece ilginç bir belge niteliğinde olan "Ahmed Cevdet Paşa ve Zamanı" adlı anı kitabında, çocukluk, ilkgençlik, medrese ve saray yıllarını, Encümen-i Daniş'in oluşum sürecini, maliyede baş gösteren krizi, devrin siyasal ve toplumsal olaylarını, Mecelle'nin serencamını okurken de bir romancı dilinden bir 'âlim'in öyküsünü öğrenmiştim. Özellikle Cevdet Paşa'nın medrese yılları, öğrenim hayatı ve yapıtaşlarını oluşturan okumaları, tederrüsleri, her okur yazarın öğrenmesi zorunlu sırlarla doludur.

» Devamını okumak için tıklayın

Yazı Kaynağı: Yeni Şafak Kitap Eki

Fatma Karabıyık Barbarosoğlu, bütün İslam dünyasının ilk yazar kadını olan Fatma Aliye'nin hayatını 'Uzak Ülke' ismiyle romanlaştırdı. Osmanlı'nın en sancılı döneminde dünyaya gelen, birbirinden değerli eserler verdikten sonra Cumhuriyet dönemi ile birlikte unutulan Fatma Aliye, ömrünün son demlerini tanassur eden (Hristiyanlığı Seçen) kızı İsmet'in izini sürerek geçirmiş bir edibe. Kitap, kızının gidişiyle yüreğine düşen yangını söndüremeyen, kendini yaşarken bir uzak ülkeye dönüştüren Fatma Aliye'nin, grafiği inişli-çıkışlı olan hayat çizgisini ortaya koyuyor. "Uzak Ülke ne yazık ki bizim için hem Osmanlı tarihi hem de Fatma Aliye'nin bizzat kendisi." diyen Barbarosoğlu, bu romanın o mesafeyi bir parça da olsa kırabilmek, Uzak Ülke'yi yaklaştırmak ümidiyle yazıldığını söylüyor. Hazırladığımız haberde Uzak Ülke'nin yol haritasını Nazan Bekiroğlu, Nazife Şişman, Münire Daniş, Sema Karabıyık ve Seval Akbıyık'ın yazara yönelttiği soruların cevaplarıyla çözeceksiniz.

NAZAN BEKİROĞLU : Kitapta üç üst bölüm var: Okumak, Yazmak ve Kilitli Kalmak. İlk iki bölümün dili ve üslubu kendi dönemine yaslanırken son bölümün dili ve üslubu günümüze yaslanmakta. Buna dayanarak, ben ilk iki bölümü Fatma Aliye'nin romanı, son bölümü ise Fatma Aliye'nin romanını anlatma sürecindeki bir yazarın çok yönlü hikayesi olarak algıladım. Yanılıyor muyum!

» Devamını okumak için tıklayın

Uzak Ülke bir dönem romanı değil dönemin romanı

Yazan: Nazan Bekiroğlu
Yazı Kaynağı: Yeni Şafak Kitap Eki

Uzak Ülke'nin rahat okunuşu, dili ve üslubundaki olgunluk, kurgusundaki yetkinlik özellikleri vs üzerinde çokça durulacaktır sanırım.

Tarih ve roman arasındaki ilişkiden fevkalade heyecanlanan biri olarak ben farklı bir husus üzerinde durmak niyetindeyim. Fatma Aliye: Uzak Ülke, bir dönem romanı. Dahası, Tanzimat dönemine romancı kimliğinin dahi üzerinde çok ciddi sosyal renk bırakmış bir kimliğin romanı.

"Tarihin romanı"nı yazmakla "tarihî roman" yazmak arasındaki o derin uçurumun yazarlara yüklediği sorumluluk alanından baktığımızda, Fatma Karabıyık Barbarasoğlu'nun Uzak Ülke'de dönem romanı yazmaktansa dönemin romanını yazmayı tercih ettiğini fark ediyorum. Aslında bu tavır, iki cihan adına bir sorumluluğu ve yazar performansı adına da onurlu bir manevra alanı kısıtlamayı göze alış.

» Devamını okumak için tıklayın