Yazan: Asım Öz
Yazı Kaynağı: Dünya Bülteni

Metin Hülagü'nün makalelerinden oluşan İslam Birliği ve Mustafa Kemal kitabı Mustafa Kemal'in değişik dönemlerde uyguladığı politikalar, bu politikaların anlatımı için geliştirdiği görüşler üzerine yapılmış bir araştırma olduğu kadar amaç yönelimli İslamcılıkla araçsal din politikalarını irdelemek bakımından da son derece önemli veriler içeriyor.

Son yıllarda özelde Mustafa Kemal'in hayatına genelde ise 1920'li yıllar Türkiye'sine odaklanan kimi tarihsel ve biyografik çalışmalarda görülen dikkat çekici bir hususa; Mustafa Kemal'in İslam/cılık'la ilişkisi üzerinden ortaya konulan "İslamcı" Mustafa Kemal portresi özelinde değinmenin Türkiye'de özellikle modernleşme sürecinde toplumsal ve siyasal dönüşümü gerçekleştirmek isteyen elitlerin araçsalcı din politikalarını anlamak bakımından önemli olduğunu düşünüyorum.

Belli ön hedeflere ulaşmak için İslam'dan ve Müslümanların duyarlılıklarından yararlanmayı öne alan bu yaklaşımla İslam'a dayalı kurumlar oluşturma iddiasında olan bir düşünce ve dünya görüşü olarak ortaya çıkan İslamcılık arasında temelden ve esaslı bir fark olduğu ortada olmasına karşın bu iki yönelim birbirine karıştırılmaktadır. Bu karıştırmanın adlandırma düzleminde net olarak görülebileceği çalışmalardan biri Metin Hülagü'nün makalelerinden oluşan İslam Birliği ve Mustafa Kemal'dir. Tabii kitap makalelerden oluştuğu için iç bütünlüğe sahip olmadığı gibi bütün bütüne bu konuya da değinmiyor. İslam ve İslamcılık yanında Türkçülük akımına da değiniyor.

» Devamını okumak için tıklayın

Mustafa Kemal'in İslam Birliği inancı

Yazan: Sedat Gülmez
Yazı Kaynağı: Aksiyon

Osmanlı'nın son dönemlerindeki fikir akımlarından İslam Birliği, Mustafa Kemal'i de etkilemişti.

--------------------------------------------------------------------------------

Dünyaya nizam veren statüden denge gözeterek hayatta kalma noktasına sürüklenen Osmanlı Devleti'ni eski ihtişamlı günlerine döndürme gayesi 19'uncu yüzyıldan itibaren en büyük arzuydu. Bu hedef uğrunda devrin aydınları farklı stratejiler ve fikirler üretiyordu. İlki tüm tebaayı din, dil ve kültür nüanslarına rağmen ortak üst kimlik altında toplamayı amaçlayan Osmanlıcılıktır. Diğeri kurtuluşu Batı ilmine ve kültürüne ramda gören Batıcılıktır. Bütün Türkleri birleştirmeyi arzulayan Turancılık ve ardılı Türkçülük de listededir. Hepsinin yanında bir de Sultan II. Abdülhamid devrine damgasını vuranı var ki o da İslam Birliği'dir.

Devlet'in sınırları dâhilindeki tüm Müslümanları aynı düşünce ve his dünyası etrafında birleştirmeyi esas alan akım Sultan Hamid'in siyasi uygulamalarıyla etkili bir silah hâline gelmiştir. Öyle ki devletin başta İngiltere Batılı güçler karşısında sesini çıkarmakta zorlandığı bir devrede âdeta can simidi vazifesi görmüştür. Halife Sultan'ın Müslümanları tek emriyle ayaklandırabileceğini bilen sömürgeci ülkeler Osmanlı Saltanatı'na hep temkinli yaklaşmıştır. Bilhassa dönemin kudretli devleti İngiltere, sömürdüğü Hindistan ve Mısır gibi memleketlerdeki İslam nüfusunu tedirgin etmemeye özen göstermiştir. Ancak idareleri altındaki yerlere milyonlarca sterlinlik altın akıtmalarına rağmen Halife Abdülhamid'in Hafız Osman hattı Kur'an-ı Kerim'i kadar tesir icra edememiştir.

Her ne kadar Birinci Dünya Savaşı yıllarında Arap vilayetlerindeki isyan İslam Birliği akımını yok etmiş gözükse de, İstiklâl Harbi süreci başladıktan sonra Mustafa Kemal Paşa bu güçten faydalanma yoluna gitmiştir. Müslüman toplumları tek bir çatı altında birleştirmek gayesiyle, Mustafa Kemal'in liderliğinde yürütülen gizli çalışmalar ve devrin Osmanlı ajanlarının faaliyetleri, İngiliz istihbaratçılarının da gözünden kaçmamış ve tedirgin etmiştir. Panislamizm ve Paşa hakkında hazırlanan istihbarat raporları söz konusu çekinmenin açık delilidir. Prof. Dr. Metin Hülagü'nün İngiliz arşivlerindeki araştırmalarıyla şekillenen 'İslam Birliği ve Mustafa Kemal' başlıklı kitap belirtilen sürecin ayrıntılarını ortaya koyuyor.
» Devamını okumak için tıklayın