Modernleşme sürecinde bir sentez arayışı

Yazan: Asım Öz
Yazık Kaynağı: Timeturk

Prof. Dr. Kemal Karpat, T.B.M.M. Kültür Sanat Yayın Kuruldan verilen Onur Ödülü'ne layık görüldü. Karpat, ödülü "Bugüne kadar birçok ödül aldım ama TBMM'nin verdiği ödül, hepsinden anlamlı. Çalışmalarımın ana konusu Türkiye olduğu için Meclis tarafından onurlandırılmak çok daha kıymetli. Çok mutluyum." sözleriyle değerlendirdi. Bu ödülün verilişi Karpat'ın eserlerinin peşpeşe Türkçe'de yayımlanmasıyla da çakıştı. Onun makalelerinden oluşan Osmanlı'dan Günümüze Elitler ve Din kitabı önemli analizleri içinde barındırıyor.

Sıklıkla kulağımıza çalınan bir kavram olan elitlerin dinle ilişkisi, akademik ya da teorik çalışmalar için önemli olmak dışında pratik olarak da bir boşluğu dolduruyor. Özellikle de bu coğrafyada, her daim güncelliğini koruyan, yakın zaman öncesinde ise oldukça alevlenen AKP özelinde yapılan tartışmalar, konunun bizim açımızdan eksik ve hatalı olan noktalarını ortaya çıkardı. Çünkü tartışma sürecinde bu olguyu anlatan temel referanslar göz ardı edilmişti ve bu yüzden de tartışma muhatapları açısından sığ bir pragmatik zeminde yürütüldü. Osmanlı'da demokrasinin başlangıcının yeni orta sınıfların doğumu olduğu hatırlandığında AKP'yi var eden toplumsal ve siyasal olguların ne olduğu üzerine konuşulurken tarihsellikten beslenen yapısal okumaların bu tartışmalara dair söylemiş olduğu çoğu noktanın es geçildiği söylenebilir.

» Devamını okumak için tıklayın

Yazan: Hale Kaplan Öz
Yazı Kaynağı: Yenişafak Kitap

Prof. Dr. Kemal Karpat'ın Osmanlı'dan Günümüze Elitler ve Din isimli kitabı Türkiye'de elitlerin doğumunu ve fonksiyonlarını tarihi ve kavramsal bir çerçeve içinde ele alan önemli bir çalışma. İki bölümden oluşan kitabın ilk bölümünde Elitler ve Demokrasi ikinci bölümünde Din ve Laiklik konuları irdeleniyor. 7-8 yıl gibi uzun bir zamana mal olmuş kitap Temel Türk Filolojisi ve Tarihi ismiyle Paris ve Budapeşte Üniversitelerinin yayınladığı bir serinin parçası aslında. Dünyanın farklı yerlerinde verdiği seminerlerin notları ve modernizm ve laiklik merkezli makalelerin bir araya toplanmasıyla oluşan kitabında Karpat, bugün gündemin en yoğun tartışmalarından biri olan laiklik, din, modernizm konularını irdelemeye, Osmanlı'da modernleşmenin tarihsel aşamalarını anlatarak başlıyor.

» Devamını okumak için tıklayın

İnanca 'seçkin' bakışı

Yazan: Sedat Gülmez
Yazı Kaynağı: Aksiyon.com.tr

Tanzimat'tan günümüze süregelen laiklik ve elitler tartışmasına dair Kemal Karpat'ın fikirleri...

'Osmanlı toplumsal yapısı, tarihsel olarak inancın ve devletin özerk yetki alanlarına sahip olduğu kendine has bir 'laiklik' anlayışı üretmişti. Osmanlılar, etnik ve dinsel olarak karmaşık bir toplumu idare ederken bir yandan da Müslüman kalmayı başarabilecekleri bir yola ihtiyaç duyuyorlardı. Çözüm, belli başlı her gayrimüslim grubu bir millet olarak düşünmek ve her birine kendi inanç, dil ve aile ilişkileri konusunda eksiksiz bir özgürlükten yararlanmalarını sağlayacak mutlak bir özerklik vermekti.' Bilhassa Cumhuriyet sonrası siyasi tarihimiz hususunda otorite kabul edilen Kemal Karpat'ın Türkiye'nin selefi Osmanlı'ya dönük laiklik bakışı bu minvalde.

Türkiye'nin laikleşme süreci ve bu düsturun devlet nezdinde temel unsurlardan biri kabul edilmesi senelerdir tartışılıyor. 'Kişiler mi laiktir, devlet mi! Laikliği kabul etmek doğru mudur, değil midir! ' gibi, kemikleşmiş ikilemleri ortaya koyan sorulara zamanla modern dünyada laiklik daha mı sert uygulanıyor, yoksa daha özgürlükçü mü! Gelinen aşamada bu suallerin cevabı ana hatlarıyla insanların inançlarını ezmeden yürütülen laiklik noktasında cevabını buluyor. Karpat Hoca'nın Timaş Yayınları'ndan çıkan "Osmanlı'dan günümüze Elitler ve Din başlıklı eseri laikliğe dair, kökleri Tanzimat devrine kadar inen tartışmaları farklı bir bakış açısıyla ele alıyor.

» Devamını okumak için tıklayın